امروز خمین گفتوگو میکند:هر آنچه باید قبل از بیهوشی بدانید
به گزارش اختصاصی پایگاه خبری تحلیلی «امروز خمین» فاطمه ربیعی، کارشناس بیهوشی بیمارستان فاطمه الزهرا خمین در گفتوگویی مفصل، توضیحات جامعی درباره فرآیند بیهوشی، عوارض رایج و بهویژه ملاحظات مهم قبل از عمل ارائه داد.
امروزخمین: کمی در مورد رشته کارشناسی بیهوشی برایمان بگویید.
ربیعی: رشته بیهوشی یکی از رشتههای زیرمجموعه پیراپزشکی است که دوره تحصیلی آن چهار سال است. وظیفه اصلی ما کار در اتاق عمل است، اما با مدرک بیهوشی میتوان در بخشهای دیگری مانند آیسییو، اورژانس و حتی اورژانس ۱۱۵ نیز فعالیت کرد. در اتاق عمل، کار ما بیهوش کردن بیمار، مدیریت وضعیت او در طول مدت بیهوشی و سپس بیدار کردن اوست. گاهی اوقات نیز بیمار به صورت کامل بیهوش نمیشود و فقط بیحس موضعی میشود یا یک آرامبخش سبک به او تزریق میشود که تمام این اقدامات توسط کارشناس بیهوشی و زیر نظر متخصص بیهوشی انجام میشود.
امروزخمین: داروهای بیهوشی به چه صورت هستند؟
ربیعی: داروهای بیهوشی هم به صورت تزریقی و هم به صورت استنشاقی وجود دارند. برای بیحسیهای موضعی نیز از سوزنهای مخصوصی استفاده میشود. مثلاً برای عملهای روی پا یا عمل سزارین، سوزن را در ناحیه کمر تزریق میکنیم تا قسمت پایینتنه بیحس شود. پس از اتمام عمل، بیمار با استفاده از داروهای خاصی بیدار میشود و سپس به مدت نیم تا یک ساعت در بخش ریکاوری تحت نظارت کارشناس بیهوشی قرار میگیرد.
امروزخمین: نقش کارشناس بیهوشی در بخشهایی مثل آیسییو چیست؟
ربیعی: در آیسییو، کار ما جزو وظایف زیرشاخه پرستاری محسوب میشود. یک مسئولیت بسیار مهم برای ما، «مدیریت راه هوایی» بیمار است. به گونهای که اگر در هر بخشی از بیمارستان کد ۹۹ (ایست قلبی-تنفسی) اعلام شود، کارشناس بیهوشی یکی از اعضای اصلی تیم احیا است و وظیفهاش تضمین تنفس بیمار در کوتاهترین زمان ممکن است. در اورژانس ۱۱۵ نیز کارهای پرستاری و احیا را انجام میدهیم.
امروزخمین: عوارض بیهوشی عمومی چیست؟
ربیعی: بیهوشی کامل عوارضی دارد که البته همه بیماران همه آنها را تجربه نمیکنند، چون سیستم بدنی افراد متفاوت است. از عوارض شایع میتوان به تهوع و استفراغ بعد از عمل اشاره کرد. درد بعد از عمل نیز بستگی به نوع عمل دارد؛ مثلاً در عملهای ارتوپدی یا عملهای شکمی مانند آپاندیس یا عملهای مغز، بیمار درد زیادی دارد، مگر اینکه ناحیه عمل بیحس شده باشد.
یکی از عوارض خاص، فراموشی پیشگستر است. ما دارویی تزریق میکنیم که از همان لحظه، حافظه بیمار را تا مدتی تحت تأثیر قرار میدهد و بیمار تصاویر و صداهای محو و مبهمی را به خاطر میآورد.
برخی داروها نیز میتوانند باعث هذیان گویی یا سردرد بعد از عمل شوند. بهخصوص روش بیحسی از کمر (بیحسی نخاعی) که یکی از عوارض آن سردرد است. برای پیشگیری از این سردرد، توصیه میکنیم بیمار تا ۲۴ ساعت پس از عمل زیاد سرش را تکان ندهد، بیشتر در حالت درازکش به پشت باشد و مایعات حاوی کافئین مانند چای کمرنگ، قهوه، نسکافه و نوشابه بنوشد.
امروزخمین: گلو درد بعد از عمل چرا ایجاد میشود؟
ربیعی: این عارضه به خاطر لولهای است که در حین بیهوشی برای تنفس در حلق بیمار قرار میدهیم. بهویژه در عملهای بینی که مدت عمل طولانی (۳ تا ۴ ساعت) است و ما هم لوله تنفسی داریم و هم گاز استریل در حلق بیمار قرار میدهیم، گلو درد شایعتر است. برای تسکین آن، توصیه میکنیم بیمار از غذاهای تند، زبر و جامد پرهیز کند و بیشتر سوپ، شیربرنج و مایعات ولرم و گرم مصرف کند. این گلو درد معمولاً پس از چند روز بهبود مییابد.
امروزخمین: چرا باید قبل از عمل ناشتا بود؟
ربیعی: این یک قانون طلایی و بسیار مهم است. وقتی بیمار بیهوش میشود، کنترل مری و معده خود را از دست میدهد. اگر معده پر باشد، محتویات آن میتواند به ریهها برگردد و وارد نای شود که به این حالت آسپیراسیون میگویند و بسیار خطرناک است. حتی در بیحسیهای موضعی که بیمار هوشیار است، داروی بیحسی میتواند باعث تهوع و استفراغ شود و برای بیمار ایجاد درد و ناراحتی کند.
امروزخمین: دستورالعمل دقیق ناشتا بودن چیست؟
ربیعی: غذاهای سنگین مانند آجیل یا موز، ۱۶ تا ۱۸ ساعت طول میکشد تا هضم شوند. بنابراین شب قبل از عمل باید یک غذای سبک مانند سوپ مصرف شود و این غذا باید حداقل ۸ ساعت قبل از عمل خورده شده باشد.
نوشیدن آب: تا ۲ ساعت قبل از عمل میتوان مقدار کمی آب نوشید. این فقط برای رفع عطش است و منظور نوشیدنیهای دیگر نیست.
داروهای معمول: اگر بیمار داروی خاصی مصرف میکند (مثلاً برای فشار خون یا دیابت)، باید با مشورت پزشک معالج و پزشک بیهوشی، در مورد مصرف یا قطع آن دارو در روز عمل تصمیم گرفته شود.
امروز خمین: چه داروها یا موادی را نباید قبل از عمل مصرف کرد؟
ربیعی: مصرف مکملهای گیاهی، دمنوشها، قرص آهن و ویتامین قبل از عمل ممنوع است. همچنین اگر بیمار به مواد خاصی مانند تخم مرغ، سویا یا غذاهای دریایی حساسیت دارد، حتماً باید آن را به تیم بیهوشی اطلاع دهد، زیرا برخی داروهای بیهوشی ترکیبات مشابهی دارند.
امروز خمین: چه اطلاعات پزشکی دیگری را باید حتماً به تیم بیهوشی اطلاع داد؟
ربیعی: این اطلاعات بسیار حیاتی هستند:
_مشکلات تنفسی یا قلبی: مانند تنگی نفس در حین فعالیت یا هنگام خواب.
_بیماری آسم: بیماران آسمی باید اسپری و داروهای خود را به اتاق عمل بیاورند.
_سابقه مشکلات در بیهوشیهای قبلی: مانند دیر بیدار شدن یا تنگی نفس. حتی اگر برای اقوام درجه یک چنین مشکلاتی پیش آمده باشد.
_مصرف سیگار، قلیان، الکل یا مواد مخدر: این موارد به شدت روی دوز داروهای بیهوشی تأثیر میگذارند. اگر بیمار اطلاع ندهد، ممکن است دوز دارو کم باشد و بیمار در حین عمل هوشیاری نسبی پیدا کند (بیهوشی لایت) یا برعکس، دوز دارو زیاد حساب شود و بیمار دیر بیدار شود.
_قرارگیری در معرض دود یا آلودگی: حتی اگر خود بیمار سیگاری نباشد، ولی در محیطی کار کند که در معرض دود (مثل کافههای قلیونی) یا گرد و غبار (مانند معادن یا نانوایی) است، این موضوع روی راههای هوایی او تأثیر میگذارد و باید حتماً گفته شود.
امروز خمین: برای اقدامات تشخیصی مانند آندوسکوپی نیز بیهوشی نیاز است؟
ربیعی: بله، آندوسکوپی و کولونوسکوپی، ما یک بیهوشی سبک و کوتاهمدت به نام سدیشن انجام میدهیم. در این روش نیز بیمار باید تمام پروتکلهای ناشتا بودن و اطلاعرسانی درباره حساسیتها و بیماریها را دقیقاً رعایت کند.
امروزخمین: اگر کودک در روزهای نزدیک به عمل سرماخورده باشد، چه کار باید کرد؟
ربیعی: بسیار مهم است که کودک در زمان عمل کاملاً سالم باشد. اگر کودک سرماخورده است، حتماً عمل باید به تعویق بیفتد. کودک باید حداقل دو تا سه هفته از زمان بهبود کامل سرماخوردگی فاصله داشته باشد تا ریههایش کاملاً سلامت باشند.
امروز خمین: آیا وجود دندان لق در کودک برای بیهوشی مشکلساز است؟
ربیعی: بله، بسیار مهم است. اگر کودک شما در دندانهای جلویی خود، دندان خیلی لقی دارد، حتماً باید قبل از عمل کشیده شود. دلیل این است که هنگام قرار دادن لوله تنفسی، این دندان ممکن است کنده شده و به داخل ریه برود (آسپیره شود) که یک عارضه جدی و خطرناک است.
امروزخمین: کودک چند ساعت قبل از عمل باید ناشتا باشد؟
ربیعی: ناشتا بودن مانند بزرگسالان بسیار ضروری است. کودکان باید حداقل ۸ ساعت قبل از عمل چیزی نخورند و نیاشامند (ناشتا از مواد جامد و مایعات غیرشفاف). این کار برای جلوگیری از استفراغ و ورود محتویات معده به ریه در حین بیهوشی است.
امروزخمین: نوزاد شیرخوار چقدر باید ناشتا باشد؟
ربیعی: نوزادانی که شیر مادر میخورند: فقط تا ۴ ساعت قبل از عمل میتوانند شیر بخورند.
نوزادانی که شیر خشک یا شیر گاو میخورند: باید تا ۶ الی ۷ ساعت قبل از عمل از خوردن شیر خودداری کنند. شیر خشک و شیر گاو دیرتر از شیر مادر هضم میشوند.
انتهای خبر/
دیدگاهتان را بنویسید