یادداشت:روز فرهنگ عمومی؛ تکیهگاه اخلاق و اعتماد اجتماعی
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «امروز خمین» زهره براتی فعال رسانه در یادداشتی به مناسبت ۱۴ آبان روز فرهنگ عمومی نوشت: هر سال در چهاردهم آبانماه، ایران عزیزمان شاهد گرامیداشت روز فرهنگ عمومی است؛ روزی که نهفقط برای پاسداشت یک مفهوم فرهنگی، بلکه برای بازنگری در سبک زندگی، اخلاق اجتماعی و ارزشهای مشترک ملت ایران تعیین شده است.
فرهنگ عمومی، شالودهی پایداری اجتماعی و ریشهی بسیاری از موفقیتها و چالشهای ما در عرصههای گوناگون زندگی است. بیجهت نیست که اندیشمندان از آن بهعنوان «روح جامعه» یاد میکنند؛ روحی که اگر سالم، پویا و سرزنده باشد، کالبد جامعه نیز در مسیر رشد، آرامش و تعالی گام برمیدارد.
فرهنگ عمومی تنها مجموعهای از آیینها، سنتها یا رفتارهای اجتماعی نیست. این مفهوم، بازتابی از باورهای اخلاقی، احساس مسئولیت اجتماعی، نوع نگرش به قانون، احترام به حقوق دیگران و نحوه تعامل میان مردم است.
در واقع، فرهنگ عمومی چهرهی واقعی جامعه را نشان میدهد؛ همان چیزی که در کوچه و بازار، در محیط کار و آموزش، در فضای مجازی و حتی در نحوه برخورد رانندگان با یکدیگر در خیابانها دیده میشود.
اگر جامعهای از اخلاق، اعتماد و گفتوگوی سازنده سرشار باشد، میتوان گفت که فرهنگ عمومی در آن بالنده و پایدار است. برعکس، هرگاه بیتفاوتی، بیاعتمادی یا فردگرایی افراطی گسترش یابد، آسیبهای اجتماعی نیز بیدرنگ ظهور میکنند.
در جهانی که سرعت تغییرات اجتماعی و فناوری سرسامآور است، حفظ و تقویت فرهنگ عمومی، بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد.
در عصر شبکههای اجتماعی و ارتباطات بیمرز، مرزهای فرهنگی جوامع بیش از پیش در معرض دگرگونی قرار گرفتهاند. ارزشهایی که قرنها عامل پیوند و انسجام مردم بودهاند، ممکن است در معرض فراموشی یا تحریف قرار گیرند. از همینرو، روز فرهنگ عمومی یادآور مسئولیتی مشترک است: مسئولیت پاسداشت آنچه ما را بهعنوان یک ملت واحد، با تاریخی مشترک و آرمانهایی انسانی پیوند میدهد.
فرهنگ عمومی، چتری است که زیر آن، اخلاق، قانونمداری، نوعدوستی، تعاون، نظم اجتماعی و احترام متقابل معنا مییابد. جامعهای که در آن این ارزشها نهادینه شود، از بسیاری از آسیبهای اخلاقی و اجتماعی مصون خواهد ماند.
فرهنگ عمومی محصول عملکرد یک نهاد یا دستگاه خاص نیست؛ بلکه حاصل همافزایی همه اجزای جامعه است.
خانواده بهعنوان نخستین پایگاه تربیتی، مدارس و دانشگاهها بهعنوان بستر آگاهی، رسانهها بهعنوان بازتابدهندگان ارزشها، و نهادهای فرهنگی، هنری و دینی بهعنوان هدایتگران فکری، همگی نقش بیبدیلی در شکلدهی و تثبیت فرهنگ عمومی دارند.
بهویژه در روزگار کنونی، رسانههای جمعی و فضای مجازی سهمی چشمگیر در جهتدهی به باورها و رفتار اجتماعی مردم دارند. بنابراین، مسئولیت رسانهها در انتقال پیامهای اخلاقی و فرهنگی، چند برابر گذشته است.
از منظر جامعهشناسی، فرهنگ عمومی زیربنای شکلگیری سرمایه اجتماعی است؛ همان سرمایهای که بر اعتماد، همدلی و تعامل مثبت میان اعضای جامعه استوار است.
جامعهای که در آن شهروندان به یکدیگر اعتماد دارند، قانون را محترم میشمارند و برای منافع جمعی ارزش قائلاند، جامعهای است که از درون قوی و از بیرون مقاوم خواهد بود. چنین جامعهای میتواند با چالشهای اقتصادی، سیاسی و فرهنگی بهگونهای خردمندانه و آرام مواجه شود.
روز ۱۴ آبان، فرصتی است برای آنکه همه ما ـ از مسئولان تا آحاد مردم ـ در آینه فرهنگ عمومی بنگریم و از خود بپرسیم: چقدر در حفظ حرمت قانون کوشیدهایم؟ تا چه اندازه در رفتار روزمرهمان احترام، انصاف و مهربانی را رعایت کردهایم؟ آیا به اندازهای که دغدغه معیشت داریم، دغدغه اخلاق و فرهنگ نیز داریم؟
فرهنگ عمومی با دستور و بخشنامه زنده نمیماند؛ بلکه با باور، مشارکت و الگو شدن هر یک از ما تداوم مییابد.
۱۴ آبان یادآور این حقیقت است که فرهنگ عمومی، زیربنای همه سیاستها و برنامههای توسعه است. جامعهای که فرهنگ عمومیاش غنی، پویا و متکی بر ارزشهای انسانی و الهی باشد، در مسیر تعالی و پیشرفت گام خواهد برداشت.
فرهنگ عمومی همان رشتهی نامرئی اما استوار است که دلها را به هم پیوند میزند و از تنوع و تفاوت، وحدت میسازد. پاسداشت این فرهنگ، یعنی پاسداشت هویت ایرانی – اسلامی
هویت ایرانی – اسلامی؛ هویتی که قرنها ما را از میان طوفانهای تاریخی عبور داده و امروز نیز چراغ راه آینده است.
دیدگاهتان را بنویسید